Endüstriyel Futbol Canavarı

Futbol tarihi FIFA’nın açıklamalarına göre MÖ 2500’lü  yıllarda Çinli askerler tarafından yapılan  eğitim programına kadar dayanmaktadır. Tabii ki geçen zamana ayak uyduran futbol, zamanla yalnızca bir oyun olmaktan çıktı ve büyük bir endüstri haline geldi.

Profesyonelleşme, futbolu sadece bir oyun olma özelliğinden çıkartıp, dinamik bir ekonomiye dönüştürüyor.

Simon Kuper’in de dediği gibi artık “Futbol asla sadece futbol değildir” .

Sanayi devrimi ilk olarak Birleşik Krallıkta ortaya çıkmış ardından Batı Avrupa, Kuzey Amerika  ve Japonya’ya sıçramış ve en nihayetinde bütün Dünya’ya yayılmıştır. Hızlı nüfus artışı neticesinde 16. yüzyıldan itibaren ülke nüfuslarında bir patlama yaşanmıştır. Tarımdaki gelişmeler köyden kente göçü hızlandırmış ve böylelikle sanayide istihdam edilecek bir iş gücü oluşmuştur. Kişilerin yaşam düzeyinin yükselmesiyle, önceleri lüks tüketim mallarından sayılan kahve, çay ve şeker artık Orta sınıfın da günlük gereksinimi haline gelerek bu malların tüketim talebini artırmıştır.*

İşte sanayi devrimi denilen bu olaylar silsilesi sonucunda daha basit ve ihtiyaçları dahilinde yaşayan insanoğlunun lüksle tanışması, tabii ki sadece bir oyun olan futbolun da git gide lüksleşmesi anlamına geldi.

Bunun sonucunda futbol kulüpleri daha büyük stadyumlar inşa etti, reklam ve pazarlama departmanları kurdu ve lisanslı ürün satış noktaları açıp daha çok gelir elde etmenin yollarını aramaya başladı.

Tabii ki gelirler kaleminin en büyük kısmını naklen yayın gelirleri ve bilet gelirleri  oluşturmaya başladı. Futbola yapılan yatırım (stadyum,altyapı, satış&pazarlama) arttıkça, futbol endüstrisi de aynı paralelde büyümeye devam etti.

Bu büyümeyle alakalı ; EPL (İngiltere Premier League) yayın gelirlerine göz atalım.**

Peki ülkemiz ne durumda dersek ;

Türkiye’de 1996-1997 sezonunda yıllık 40 milyon dolara ihale edilerek başlayan futbol maçlarının yayın hakkı değeri, 21 yılda 440 milyon dolara yükseldi. 2017-2018’den itibaren 5 sezonluk Süper Lig ve TFF 1. Lig müsabakaları yayın hakları ihalesini Digiturk, yıllık 500 milyon dolar karşılığında aldı.***

Rakamlardan da gördüğümüz gibi futbol endüstrisi günümüzde çok büyük bir sanayi durumunda.

Peki bu sanayinin ve ekonominin en büyük müşterisi kim?

Tabii ki sizsiniz!

Futbol ekonomisi son 25 yıllık süreçte büyük sponsorluk anlaşmalarıyla da anılmaya başladı. Bu sektörün büyüklüğünün farkında olan global firmalar, marka farkındalığı yaratmak, imaj ve yeni pazarlarda ki müşteri sayılarını arttırmak amacıyla futbol kulüpleriyle büyük çapta sponsorluk anlaşmaları yapıyor. Ülkemizde bu duruma en iyi örnek olarak Beşiktaş – Vodafone ortaklığını verebiliriz.

Profesyonelce yönetilen kulüpler , forma satışı için yapılan yıldız transferler, yurt dışında yapılan yatırımlar, çeşitli dillerde ki sosyal medya hesapları ve özellikle Çin ve Amerika’da yaşayan insanlara yönelik pazarlama faaliyetleriyle kulüpler tabiri caizse daha çok müşteri arar hale geldiler.

Peki bu olaylar zincirinin negatif sonuçları yok mu?

Elbette var!

Bilet & kombine fiyatlarının yüksekliği, naklen yayın ihale bedelleri nedeniyle aylık maç yayın ücretlerinin artması nedeniyle, eskiden ayırt etmeksizin her kesime hitap eden futbol son dönemlerde ekonomik koşullar nedeniyle orta ve üst kısma hitap ediyor.

Avantaj ve dezavantajlarıyla birlikte değerlendirilmesi gereken küreselleşme olgusunun etkisi altında ciddi bir değişim süreci yaşayan endüstriyel futbol içinde amatör futbolun gönüllü bağlılık kavramı yerini profesyonel sözleşme anlayışına terk etmekte, oyunun yerini iş ve tüketim almakta; amatör futbolun saf ve samimi heyecanının yerini endüstriyel futbolun polemikleri ve sansasyonel gündemleri meşgul etmeye başlamakta; amatör futbolun unutulmaz anları sadece hatıralarda kalırken, endüstriyel futbolun bol paralı aktiviteleri ise gittikçe adeta sanallaşmaktadır.****

Sokakta her çocuğun en masum duygularıyla oynadığı futbol, günümüzde endüstriyel futbol adı altında artık o kadar da masum değil. Anılarımızın en tepesinde bulunan futbol, gitgide büyüyen bir canavara dönüşmüyor mu, ne dersiniz?

Kaynakça

*  http://www.tarihiolaylar.com/tarihi-olaylar/sanayi-devrimi-1107

** http://www.totalsportek.com/money/premier-league-tv-rights-deals-history-1992-2019/

*** http://www.birgun.net/haber-detay/avrupa-da-yayin-haklari-ne-kadar-136494.html

**** Küreselleşme Olgusu ve Endüstriyel Futbol Yönetimi Sorunsalı Selim ÖZDEMİR, Sabit MEMMEDOV

Please follow and like us:
0